Hoeveel van je energie leg jij nog op het altaar van de blik van een ander?

We hebben vrouwen geleerd dat ouder worden een verlies is. Dat een rimpel gecorrigeerd moet worden. Dat grijs haar een keuze is die uitleg vraagt. Dat een veranderend lichaam beheerst moet worden. Dat zichtbaar ouder worden iets anders betekent voor een vrouw dan voor een man.

En... vervolgens noemen we het een individuele onzekerheid wanneer een vrouw moeite heeft met haar spiegelbeeld.

Dat is een te klein verhaal.

Want een vrouw die voortdurend bezig is met hoe ze eruitziet, besteedt daar niet alleen geld aan.

Ze besteedt aandacht - Tijd - Mentale ruimte - Schaamte - Vergelijking - En energie, VEEL ENERGIE!

Energie die niet beschikbaar is voor haar stem, haar creativiteit, haar seksualiteit, haar woede, haar werk, haar relaties, haar wijsheid en haar vermogen om richting te geven aan haar eigen leven. Hier houdt uiterlijk op een oppervlakkig onderwerp te zijn

Hoe zijn we hier terechtgekomen?

Schoonheid is niet door de patriarchie uitgevonden. Mensen versieren hun lichaam al duizenden jaren en ideeën over schoonheid bestaan in culturen over de hele wereld. Wat wel is, schoonheid heeft voor vrouwen historisch vaak méér betekend dan mooi gevonden worden. In samenlevingen waarin vrouwen veel minder juridische, economische en politieke autonomie hadden, waren huwelijk en familieverband bepalend voor hun maatschappelijke positie en bestaanszekerheid. Jeugd, schoonheid, kuisheid, vruchtbaarheid, afkomst en reputatie konden daardoor een concrete sociale en economische waarde krijgen.

Een vrouw werd in zo een context meer beoordeeld op haar geschiktheid als echtgenote, moeder en object van verlangen. Daar had een patriarchale maatschappelijke ordening baat bij: een ordening waarin bezit, inkomen, formele macht en beslissingsrecht veel sterker bij mannen lagen en waarin de mogelijkheden van vrouwen beperkter waren.

Maar geschiedenis werkt niet zo eenvoudig dat één groep dit systeem bedacht en vervolgens aan vrouwen oplegde. Normen worden ook door families, religieuze en maatschappelijke instituties, kunst, media, mannen én vrouwen doorgegeven. Ze kunnen generaties blijven bestaan omdat ze verweven raken met status, veiligheid, liefde, seksualiteit, erbij horen en economisch voordeel.

En toen vrouwen steeds meer juridische en economische autonomie kregen, verdween de betekenis van uiterlijk niet. De omgeving veranderde. De blik veranderde mee.

Mode, film, tijdschriften, reclame, cosmetica en later sociale media creëerden nieuwe manieren waarop vrouwelijke lichamen zichtbaar, vergelijkbaar en commercieel interessant werden. De hedendaagse schoonheidsmarkt heeft bovendien een heel concreet economisch belang bij een consument die blijft geloven dat er altijd nog iets verbeterd kan worden. Dat betekent niet dat iedere schoonheidsbehandeling onderdrukking is!

Het betekent dat schoonheid nooit volledig losstaat van de cultuur waarin we geleerd hebben wat mooi, jong, vrouwelijk en begeerlijk hoort te zijn.

En er zit iets wat we echt niet over het hoofd mogen zien: Een oud systeem staat niet meer buiten je te staan wanneer je het hebt geïnternaliseerd.

Niemand hoeft tegen een vrouw van vijftig te zeggen dat ze minder waard wordt wanneer ze iedere nieuwe lijn in haar gezicht zelf al als verlies leest. Niemand hoeft haar te vertellen dat haar buik platter moet wanneer zij hem op iedere foto zelf al controleert. Niemand hoeft haar lichaam voortdurend te beoordelen wanneer ze die taak zelf heeft overgenomen. De blik is naar binnen verhuisd.

Wanneer je jezelf gaat bekijken in plaats van bewonen

Een mens ontwikkelt zijn zelfbeeld niet alleen door naar zichzelf te kijken. We leren onszelf ook kennen door de reacties van anderen. En daar zit bij uiterlijk een val. Op een bepaald moment kijk je niet meer alleen naar jezelf.

Je kijkt naar jezelf terwijl je je voorstelt hoe je bekeken wordt.

Zie ik er oud uit? - Ben ik nog aantrekkelijk? - Is mijn buik zichtbaar? - Hoe ziet mijn huid eruit? - Zie ik er moe uit?

Ben ik nog begeerlijk?

Je hoeft daarvoor niet eens voor een spiegel te staan. Je kunt tijdens een gesprek bezig zijn met hoe je gezicht eruitziet. Tijdens het zwemmen met je buik. Tijdens seks met hoe je lichaam eruitziet vanuit de positie van de ander. Tijdens een foto met de hoek van waaruit je gefotografeerd wordt. Tijdens het ouder worden met het gezicht dat je vijf of tien jaar geleden had.

Binnen de psychologie bestaat daar een term voor: zelfobjectivering. Je ervaart je lichaam dan niet alleen van binnenuit, maar gaat het sterker bekijken en beoordelen vanuit het perspectief van een externe waarnemer. Onderzoek naar objectification theory beschrijft appearance monitoring precies als het herhaaldelijk verplaatsen van aandacht naar het eigen uiterlijk. Dit eist "mentale middelen" op , aandacht die daar voortdurend naartoe gaat, is niet beschikbaar voor wat er op dat moment werkelijk gebeurt.

Waar je aandacht naartoe gaat, gaat ook energie naartoe

Stel dat je een ruimte binnenkomt. Een deel van je aandacht gaat onmiddellijk naar jezelf.

Mijn buik. - Mijn huid. - Mijn kleren. - Mijn haar. - Mijn leeftijd. - Hoe zien zij mij?

Dat deel van je aandacht kan op datzelfde moment niet volledig aanwezig zijn bij andere vragen:

Wat vind ík hiervan? - Wat wil ik zeggen? - Wat voel ik? - Waar verlang ik naar? - Wat wil ik creëren? - Welke grens wil ik trekken? - Waar wil ik naartoe?

Dat voortdurende kijken naar jezelf is niet onschuldig.

Wanneer een deel van je aandacht steeds bezig is met hoe je eruitziet en hoe anderen je beoordelen, kan dat wegen op je welzijn. Het voedt vergelijking, onzekerheid en schaamte en vraagt voortdurend iets van je aandacht.

Daarom is de vraag niet: Hoeveel energie mag je in je uiterlijk steken?

De vraag is: Hoeveel macht heeft je uiterlijk over je energie gekregen?

Schoonheid is niet de vijand

Dit onderscheid is essentieel! Er is niets mis met schoonheid. Er is niets mis met genieten van kleding, make-up, sensualiteit of esthetiek. Er is niets mis met je haar verven. Er is niets mis met sporten omdat je graag een bepaald lichaam wilt. Er is niets mis met jezelf graag aantrekkelijk voelen. Een vrouw bevrijden van schoonheidsnormen door haar vervolgens te vertellen wat ze wel en niet met haar lichaam mag doen, is gewoon een nieuwe vorm van controle.

Schoonheid is niet de vijand! Er onstaat wel een probleem wanneer: ‘Ik vind het fijn om mooi te zijn’ verandert in ‘ik moet mooi zijn om me waardevol te voelen.’

Dan wordt schoonheid geen plezier meer. Het wordt een voorwaarde.

Het altaar

Eerst moet ik afvallen. Eerst moet mijn huid beter. Eerst moet ik mezelf aantrekkelijk genoeg vinden. Eerst moet ik jonger lijken. En dán zal ik zichtbaar zijn. Dán trek ik die kleren aan. Dán ga ik zwemmen.

Dán laat ik mij fotograferen. Dán voel ik mij seksueel vrij. Dán neem ik ruimte in. Dán leef ik.

DAAR LIGT HET OFFER!

Niet in de crème die je koopt. Niet in de lippenstift die je draagt. Niet in de ingreep waarvoor je bewust kiest.

Het offer zit in de stukken leven die je uitstelt terwijl je probeert een lichaam te verdienen waarmee je jezelf toestemming geeft om te bestaan.

Je waarde kan of mag niet voortdurend afhankelijk zijn van iets wat per definitie verandert.

Je lichaam verandert. Je huid verandert. Je gewicht verandert. Je hormonen veranderen. Je gezicht verandert. Je wordt ouder.

Zekerheid bouwen op iets dat altijd verandert, houdt je gevangen in controle.

Van bekeken worden naar zien

En hier ligt ook een esoterische laag. In veel hedendaagse spirituele taal wordt het vrouwelijke gereduceerd tot zachtheid, ontvangen en schoonheid. Dat vind ik opnieuw veel te klein. Het vrouwelijke als archetypisch principe gaat ook over scheppen. Over dragen en vormgeven. Over eros. Over intuïtie.

Over begrenzen. Over vernietigen wat niet langer dient. Over opnieuw beginnen. Over wijsheid.

Over het vermogen iets wat nog geen vorm heeft door je heen vorm te laten krijgen.

Onze beeldcultuur vertelt vrouwen dat ouder worden betekent dat er iets verdwijnt.

Archetypisch kun je precies de tegenovergestelde beweging maken. De jonge vrouw wordt gemakkelijk geplaatst in de positie van degene die bekeken wordt. De rijpere vrouw kan steeds meer degene worden die ziet.

Niet: Hoe word ik gezien?

Maar: Wat zie ík?

Niet: Ben ik nog aantrekkelijk genoeg voor deze ruimte?

Maar: Wil ik eigenlijk in deze ruimte zijn?

Niet: Vinden ze mij goed?

Maar: Wat vind ik?

Niet: Word ik gekozen?

Maar: Wat kies ik?

Dat is een fundamentele verschuiving van positie.

Binnen een archetypisch kader wordt daarvoor soms de beweging Maiden–Mother–Crone gebruikt. Dat is geen universele historische waarheid en ook geen biologische levensopdracht voor iedere vrouw. Het is een symbolisch model.

En vooral die laatste figuur krijgt in dit verhaal een diepe waarde. De Crone is niet de mislukte Maiden.

Ze is niet de jonge vrouw nadat haar waarde verdwenen is. Ze vertegenwoordigt een andere vorm van vrouwelijke autoriteit: ervaring, onderscheidingsvermogen en een waarde die steeds minder hoeft te worden bevestigd door de blik van buitenaf.

Van bekeken worden naar zien. Van goedkeuring zoeken naar innerlijke autoriteit. Van object naar subject.

De oplossing is niet: hou meer van je spiegelbeeld

Daarmee zouden we nog steeds dezelfde fout maken. Als je iedere ochtend voor de spiegel moet staan en jezelf moet overtuigen:

Ik ben mooi. dan staat schoonheid nog altijd centraal. Je hebt alleen geprobeerd het oordeel te veranderen.

Van: Ik ben niet mooi genoeg. naar: Ik ben wél mooi genoeg. Maar! de spiegel heeft nog steeds het laatste woord.

De oplossing is de blik terugnemen.

Niet leren denken dat je prachtig bent wanneer je in de spiegel kijkt. Maar leren dat de spiegel niet bevoegd is om over je waarde te beslissen.

Naar zelfontwikkeling toe betekent dit: onderzoeken welke overtuigingen je hebt geïnternaliseerd. Waar schaamte zit. Waar vergelijking begint. Waar mooi gevonden worden verbonden is geraakt met liefde, veiligheid, seksualiteit, erbij horen of waarde.

Lichaamsgericht betekent het verschil opnieuw leren ervaren tussen je lichaam bekijken en je lichaam bewonen.

Niet: Hoe ziet mijn buik eruit?

Maar: Wat voel ik hier?

Niet: Hoe ziet mijn lichaam eruit tijdens seks?

Maar: Wat ervaar ik?

Niet: Hoe kom ik over wanneer ik deze ruimte binnenkom?

Maar: Wat gebeurt er in mij wanneer ik hier binnenkom?

Energetisch betekent het je aandacht terughalen. Uit de denkbeeldige ogen van de ander. Uit de spiegel.

Uit de vergelijking. Terug naar jezelf. Naar je stem. Je creativiteit. Je seksualiteit. Je woede. Je wijsheid.

Je verlangen. Je grenzen. Je vermogen om richting te geven aan je eigen leven.

Kom terug aan jouw kant van de spiegel

Verzorg jezelf. - Versier jezelf. - Geniet van schoonheid. - Verander wat je wilt veranderen.

Maar weet aan welk altaar je staat voordat je iets offert!

Want je gezicht zal veranderen. Je lichaam zal veranderen. De blik van anderen zal veranderen.

Je waarde doet dat niet.

De vraag is hoeveel jaren, aandacht en levenskracht je nog wilt besteden aan het verwarren van die twee.

Je lichaam is niet alleen iets waarmee je bekeken wordt.

Het is de plek van waaruit je voelt, liefhebt, creëert, begrenst, geniet, verlangt, rouwt, weet en leeft.

Je hoeft niet te wachten tot je lichaam voldoet aan de voorwaarden om het leven in te nemen dat er nu al doorheen stroomt.

Dán neem ik ruimte in.

Dán leef ik.

Nee.

Nu.

Kom terug aan jouw kant van de spiegel.

Liefs Mélanie